To był pozornie zwykły dzień na sosnowieckiej stacji. Nic
nie zapowiadało tegoż gorąca rzekomej namiętności jaka miała się narodzić przy
ujemnej temperaturze. Była zima 1919 roku. Młoda aktorka Apolonia Chałupiec –
bardziej znana pod swym artystycznym pseudonimem Pola Negri – właśnie wiozła z
Warszawy do Berlina (nie istniała jeszcze wtedy bezpośrednia trasa przez Poznań) kopię swego
pierwszego filmu „Niewolnicy Zmysłów”. Podczas odprawy celnej, film został
skonfiskowany a panna, jako element niepewny, trafiła do stacyjnego komendanta
policji, podporucznika Eugeniusza Dąmbskiego.
Dworzec kolejowy w Sosnowcu to jeden z piękniejszych
obiektów tego typu na terenie kraju, stylem typowy dla niejednego takiego
kompleksu na terenach byłej tzw. Kongresówki. Gwoli ścisłości przypomnę, że
chodzi tu o ziemie kielecką, kaliską, warszawską, lubelską oraz
białostocką, które w latach 1815 - 1832 tworzyły Królestwo Polskie - państwo związane unią z Imperium Rosyjskim. Nazwa "Kongresówki" wzięła się z faktu, iż ten epizod polskiej państwowości mógł zaistnieć na arenie międzynarodowej w wyniku ustaleń Kongresu Wiedeńskiego w 1815 roku.
Nieporozumienie prędko wyjaśniono, zaś p. Dąmbski w ramach
przeprosin, zaprosił aktorkę na kolację. I tak miała zacząć się ich niedługa
acz burzliwa historia. Wprawdzie Pola wyjechała następnym pociągiem do stolicy
Niemiec, to jednak para pisała do siebie miłosne listy, przez dłuższy czas. W końcu, w listopadzie tego samego roku, wróciła do
Sosnowca.
Dworzec otwarto dla podróżnych w 1859 roku. Stanął on przy
drodze żelazno ząbkowicko – katowickiej. To w Ząbkowicach (Będzińskich) –
niegdyś samodzielnej mieścince a dziś dzielnicy Dąbrowy Górniczej – linia ta
oddzielała się od Kolei Warszawsko Wiedeńskiej, budowanej w latach 1845-49.
Dalej trasa biegła do Maczek przy czym była to ostatnia stacja rosyjska przed
granicą z Austrią. Zaś sam Sosnowiec był stacją na granicy rosyjsko-pruskiej. Warto wiedzieć, że kolej owa od początku dysponowała rozstawem szyn 1435 mm a więc nietypowym jak na rosyjskie warunki - później do Sosnowca doprowadzono niemal równoległą magistralę Iwangrodzko-Dąbrowską, już o rozstawie 1524 mm.
Nie minął rok a oboje się pobrali. Ślub wzięli w dzisiejszej katedrze, zaś potem zamieszkali w dużej kamienicy, przy obecnej
ulicy Kołłątaja. Dom stoi tam do dziś. O wiele mniej szczęścia miał ich
związek. Młoda aktorka widocznie nade wszystko przedłożyła swą filmową
karierę na którą p. Dąmbski miał patrzeć z przekąsem. W dwa lata później –
rozstali się definitywnie, wziąwszy rozwód. Aktorka już nigdy więcej potem nie wróciła do
Sosnowca - a mimo to stała się pośrednio jedną z ikon miasta.
Warto wspomnieć o powstańczym epizodzie obiektu. W nocy 6/7 lutego 1863 roku graniczna stacja została przejęta przez
grupę powstańców styczniowych, odbijając ją prędko z rąk niczego nie spodziewających
się Rosjan. Na nieprzyjacielu zdobyli m.in. 40 karabinów, 40 osiodłanych koni
oraz kasę rządową na kwotę 600 tys. złotych. Był to początek ok. dwutygodniowego panowania powstańców w Zagłębiu. Wspomina o tym fakcie stosowna tablica wmurowana w ścianę obiektu.
Za chwilę podany zostanie zielony sygnał - droga wolna do Katowic (a w zasadzie widoczny pociąg liniowo kończy bieg w Tychach)! Stacja dziś nie pełni już ważnych funkcji graniczno-węzłowych. W toku XX wieku poznikały obiekty komory celnej, duża stacja towarowa oraz lokomotywownia (częściowo ocalała do naszych czasów). Warto zauważyć, że koło stacji stacjonuje dziś pociąg ratownictwa kolejowego.


